|
Nee, niet het café aan de Brink en haar honderdjarige
geschiedenis is aan de orde, maar de veel jongere geschiedenis
van het verkrijgen van een gemeentewapen voor de gemeente Haarzuilens.
Dat was niet zo simpel, zo bleek in de jaren dertig van deze
eeuw. Een ontwerp werd afgekeurd, later bleek het document niet
de juiste omschrijving van de inhoud van het wapen te bevatten.
Het gemeentebestuur van Haarzuilens besloot op 17 oktober 1930
om een aanvraag te richten aan Hare Majesteit de Koningin der
Nederlanden te 's Gravenhage. Bijna een jaar later werd een brief
met ontwerp en beschrijving van het wapen naar Hare Majesteit
gestuurd. Belangrijkste reden was "de geschiedkundige waarde
der gemeente en haar omgeving". Het gemeentebestuur vroeg verlof om het verlangde
wapen te voeren. De schets van het wapen kan onmogelijk echt
schokkend worden genoemd. Het wapen was in drieën gedeeld.
Eén helft was de bekende Nederlandse 'wapenleeuw'. De
andere helft was opgedeeld in de bekende ruiten en zuilen, die
ook verschillende daken V^JI woningen in Haarzuilens sieren.
Ruiten en zuilen, die verwijzen naar de herkomst van de naam
Haarzuilens, die samenhangt met de familie baron Van Zuijlen
van Nyevelt van de Haar. Deze driedubbele naam is afkomstig van
verschillende adellijk families, die door huwelijk hun naam en
wapen met elkaar verbonden. De ruiten van de familie Van de Haar
en de zuilen van de familie Van Zuijlen waren de kenmerkende
elementen van het wapen. Al in de vijftiende eeuw was de naam
Haarzuyiens aan het dorp gegeven.
Volgens het gemeentebestuur uit 1930 met de betekenis: "de
'Haar' van de Van Zuyiens". Dat was nodig, want er waren
meer plaatsen die 'de Haar' werden genoemd. De klimmende leeuw
was geïnspireerd op de ontworsteling van land aan water
in deze streken.
Royaal anderhalve maand later stuurde het departement van Justitie
een brief terug met een advies van 'den Hooge Raad van Adel'.
Deze schreven ogenschijnlijk laconiek: "Met het boven omschreven
wapen kan de Hooge Raad van Adel zich ver-eenigen, mits daaruit
de leeuw wordt weggelaten". De ontworsteling aan het water was een te algemeen
argument, de leeuw moest afkomstig zijn uit een historisch wapen,
verbonden met de gemeente. De Hooge Raad stelt een wapen voor,
zoals dat in de ene helft voorkomt, met ruiten en zuilen dus.
,,Gedeeld: I, in keel drie ruiten van zilver en II, in zilver
drie ruiten van keel". Keel is het bekende heldere rood
van Haarzuilens. Dus twee keer drie ruiten, in plaats van eenmaal
drie zuilen. Verbaasd? Het is niet direct in het archief terug
te vinden, maar het gemeentebestuur van Haarzuilens moet dat
zeker zijn geweest. De 'hooge' heren van adel en van Justitie
hadden beiden over een kapitale fout heen gelezen. Maar uit de
gemeentebrief van begin januari 1932 bleek geen verbazing. Het
gemeentebestuur stuurde een nieuwe schets van het wapen naar
de minister van Justitie: het wapen zoals dat voorkomt op de
schoorsteen van de raadzaal op de bovenverdieping van 't Wapen
van Haarzuyien, een ontwerp van Dr. P.J.H. Cuijpers. Dit ontwerp
was een vierdeling van zuilen en ruiten. In de brief echter niets
over de vreemde fout in het ontwerp van de Hoogen Raad van Adel.
Bijna een jaar later ontdekte de secretaris van de Hoogen Raad
van Adel de fout, die braaf is overgeschreven in een afschrift
van het Koninklijk Besluit van 15 september 1932, No. 48, waarbij
Haarzuilens een eigen wapen wordt verleend. De secretaris, J.
Ph. de Monté 'ver Loren biedt aan de fout kosteloos te
verbeteren. Zo krijgt Haarzuilens laat in 1932 een vernieuwd
afschrift en wapendiploma, waarin de ruiten eenmaal keurig door
zuilen zijn vervangen, zodat het wapen zinvol in vieren kan worden
gedeeld. Dat betekent ook, dat ,,Wij Wilhelmina, bij de gratie
Gods, Koningin der Nederlanden, Prinses van Oranje-Nassau, enz.,
enz., .....hebben goedgevonden en verstaan, aan de gemeente Haarzuilens,
provincie Utrecht, het navolgende wapen te verleenen:
Gevierendeeld: l en 4 in keel drie ruiten van zilver; 2 en 3
in zilver drie zuilen van keel", twee maal door de Koningin
in paleis het Loo bij Apeldoorn moet zijn ondertekend. |